Uncategorized

hermes

Dwunasty traktat Corpus Hermeticum – O Powszechnym Umyśle

Zapraszam (po długiej przerwie) do lektury kolejnego traktatu Corpus Hermeticum. Traktat XII jest w dużej mierze kontynuacją traktatu XI. Wiele wątków powtarza się, interesująca jest jednak różnica w przekazie pomiędzy Umysłem i Hermesem (XI) a Hermesem i Tatem (XII). Poruszane zagadnienia obejmują różnice pomiędzy stworzeniami bezrozumnymi i rozumnymi oraz pomiędzy ludźmi kierującymi się Umysłem i tymi, którzy go ignorują, ponownie poruszana jest natura Boga i wszechświata – kilkakrotnie powtarzana jest informacja, że Bóg jest we wszystkim i nic, co nie zawiera jego cząstki, nie może istnieć. Mead zwraca uwagę na fakt, że niektóre zagadnienia odzwierciedlają nauki takich filozofów jak Heraklit,...

Continue reading...
Hermes

Jedenasty traktat Corpus Hermeticum – Umysł do Hermesa

Zapraszam do letury XI traktatu Corpus Hermeticum. Jest to kolejny traktat, który wyjaśnia naturę Boga, Kosmosu i stworzenia. Ponownie poruszany jest temat życia, śmierci i nieśmiertelności. Traktat ten jest też idealnym przykładem na pozorną wewnętrzną sprzeczność w hermetycznym korpusie – z jednej strony mamy typowe dla gnostycyzmu stwierdzenie, że poznanie (gnoza) jest niedostępne dla tych, którzy miłują ciało i są źli (a czym zło jest pamiętamy z poprzedniego traktatu); z drugiej zaś strony poinformowanie jesteśmy, że każda najmniejsza cząstka materii jest częścią Boga i jest obrazem Dobra. Traktat ten stoi też w kontraście do tradycji gnostycznej, według której Bóg oderwany...

Continue reading...
context-matters

O wadze kontekstu

Rzeczą niezwykle istotną przy lekturze Corpus Hermeticum (a tak naprawdę przy jakiejkolwiek lekturze) jest znajomość kontekstu, w tym przypadku historycznego, kulturowego, filozoficznego i religijnego. Wiem, że wspominałem o tym nie raz, ale jest to niezbędny krok by zrozumieć tekst a nie tworzyć nowe pseudo-filozofie lub podciągać go pod własny światopogląd, co niestety często się zdarza. Dodatkowo pozwala to na zrozumienie pewnych fragmentów, które mogą sprawiać wrażenie mało sensownych.   Dla przykładu, w CH X.13 czytamy: Materia porusza się w ten sposób dzięki umysłowi. Kosmos jest sferą – czyli głową – i nic ponad głową nie jest materialne, podobnie jak nic...

Continue reading...
jazydyzm

Anioły i demony – Herbert w Kurdystanie

  Szemkel jest czarny i nerwowy i był wielokrotnie karany za przemyt grzeszników między otchłanią a niebem Herbert "Siódmy anioł"   Roman Bobryk ubolewał w 1999 r. nad faktem, że „Siódmy anioł” nie doczekał się samodzielnej analizy i jest niemalże niezauważalny przez badaczy Herberta. Sytuacja nie jest jednak aż tak beznadziejna, jak prezentuje ją Bobryk – oprócz jego własnej analizy, ukazał się również drukiem tomik z czterema interpretacjami  Władysława Parnasa. Obydwie analizy stanowią wspaniałą lekturę, próbując interpretować wiersz od różnych stron. Analiza Bobryka skupia się głównie na graficznej kompozycji wiersza i jego podziału na 2 trójki oraz 3 pary aniołów...

Continue reading...
hermes jako budda

Dziesiąty traktat Corpus Hermeticum – Klucz Hermesa Trismegistosa

  Powyższy mem jest wynikiem dyskusji, którą miałem przyjemność przeprowadzić z czytelnikiem, która odnosiła się do podobieństw pomiędzy hermetyzmem, a szeroko rozumianą filozofią Wschodu. Tekst memu oczywiście nie jest cytatem z Corpus Hermeticum, jest jednak parafrazą paragrafu z X traktatu, którego tłumaczenie niniejszym prezentuję.   Traktat ten stanowi pomost pomiędzy tzw. “pozytywnymi” i “negatywnymi” traktatami, które wchodzą w skład Corpus Hermeticum, gdzie “pozytywne” przedstawiają świat i stworzenie jako dzieło boskie i posiadające boską iskrę, a “negatywne” przeciwstawiają Dobro, Jednię i Piękno materialnemu światu, który jest zły. X traktat opisuje “zło” oraz “karę”, na którą skazana jest “bezbożna” dusza, ale przedstawia...

Continue reading...
Dobry Pasterz Hermes

Przypowieść o Dobrym Pasterzu

W czwartą niedzielę po Wielkanocy 1,2 miliarda katolików (a przynajmniej ci, którzy regularnie chodzą w niedziele do kościoła) co roku wysłuchuje przypowieści o Dobrym Pasterzu. Historia jest na tyle znana, że mało kto dokładnie pamięta szczegóły przypowieści, za to wszyscy (a zwłaszcza my, którzy mamy przywilej przymusowej indoktrynacji kościelnej wpisany w konstytucję) doskonale kojarzą obrazek mężczyzny z owieczką na ramionach i identyfikują go jako Słowo Wcielone, Pana naszego i Zbawcę Hermesa Krioforosa. Zaraz, kogo?! A oto tego pana właśnie: Krioforos, czyli „niosący baranka”, to jeden z epitetów Hermesa i wizerunek pasterza niosącego baranka na ramionach został przez chrześcijaństwo „zapożyczony” z...

Continue reading...
Okładka książki „W Kręgu Hermesa Trismegistosa”

„W Kręgu Hermesa Trismegistosa” (recenzja)

Niedawno (w 2013 r.) wydana została książka prof. dr hab. Kazimierza Baneka pt.: „W Kręgu Hermesa Trismegistosa”. Mam spore zaległości jeśli chodzi o publikacje w języku polskim, więc mogę się mylić, jednak jak na dzisiejszy stan mojej wiedzy, jest to jedyna rodzima książka poświęcona w całości genezie hermetyzmu. Co więcej, autor ukazuje tradycję hermetyczną w sposób rzetelny i obiektywny i nie stara się go intepretować w kontekście współczesnych  ruchów filozoficznych, religijnych lub ezoterycznych.   Obiektywizm jest jedną z największych zalet opisywanej tu książki. Banek przedstawia zagadnienie z różnych perspektyw, opisuje różne hipotezy odnośnie powstania hermetyzmu, rozważa argumenty za i przeciw...

Continue reading...
Hermes

Dziewiąty traktat Corpus Hermeticum

Dziewiąty traktat porusza temat zmysłu i myśli. Ludzie, w odróżnieniu od innych żywych stworzeń, posługują się zarówno zmysłami jak i myślą. Co więcej, jedno zawsze towarzyszy drugiemu i są one nierozerwalne. Myśli są niczym matryca, która przyjmuje zarówno negatywne wpływy (złe demony), jak i dobre (Bóg). Gnostycy (ci, którzy znają / posiadają Gnozę Boga) przyjmują jedynie dobre wpływy i myśli ich są dobre – tak więc myśli nie są bierne, lecz możliwe jest, aby aktywnie kierować je w stronę Dobra. Dodatkowo wysunięta jest teza, że Bóg dostępny jest poznaniu zarówno myśli, jak i zmysłów. Do innych poruszanych tematów w niniejszej...

Continue reading...
Johfra Bosschart - Capricorn (Koziorozec)

Portal Koziorożca

Według filozofów neoplatońskich dusza przemieszcza się pomiędzy Ziemią i sferą bogów poprzez dwa portale, tudzież bramy: Raka i Koziorożca. Bramy te ulokowane są na ekliptyce i powiązane są z momentem przesilenia letniego i zimowego. Porfiriusz w „Jaskini Nimf” powołuje się na Numeniusza, który opisuje owe portale jako dwa ekstrema na sklepieniu niebieskim – Rak na północy, znajdujący się najbliżej ziemi i władany przez Księżyc, a na południu Koziorożec, związany z przesileniem zimowym, oddalony od nas najbardziej i władany przez Saturna. Według Porfiriusza teologowie utrzymywali, że dusze zstępują na ziemię poprzez bramę Raka, a opuszczają ją poprzez bramę Koziorożca. Brama ta...

Continue reading...
Hermes

Siódmy i ósmy traktat Corpus Hermeticum

Z dużym opóźnieniem, ale za to dwa traktaty: Corpus Hermeticum VI: Bardzo krótki traktat opisujący opłakany stan ludzi pozbawionych znajomości („Gnozy”) Boga. Boga poznać można jedynie sercem i umysłem gdyż zmysły nam na to nie pozwalają. Zmysły są bowiem otumanione płaszczem, który nosimy i który jest źródłem wszelkiego zła – według wierzeń gnostyków i hermetyków jest to powłoka, którą otacza się dusza zstępując na ziemię i przechodząc poprzez kolejne sfery planetarne, nabierając ich cech. Powrót do Boga możliwy jest tylko gdy dusza, przedzierając się w drodze ku górze poprzez kolejne sfery, odrzuca kolejne warstwy wpływów planetarnych (por. CH I). Corpus...

Continue reading...