O chwale, ofierze i posągach

Krótkie przemyślenie na temat znaczeń ukrytych w słowach oraz słów jako nośników wiedzy i światopoglądu. Siedzę właśnie nad tłumaczeniem XVII traktatu Corpus Hermeticum i prokrastynuję zastanawiając się nad znaczeniem słowa άγαλμα. 

Słowo to posiada 3 znaczenia. Po pierwsze oznacza chwałę lub honor. Może to być honor oddany poległym lub chwała oddana bogom, ale może być także użyty w bardziej prozaicznych sytuacjach, np. Hajmon w Antygonie mówi:

Szesnasty Traktat Corpus Hermeticum - Definicje Asklepiosa dla króla Ammona (Doskonałe kazanie Asklepiosa dla króla)

Traktat szesnasty skupia się głównie na kosmologicznym aspekcie hermetycznej filozofii. Słońce przedstawione jest jako agent Boga, poprzez którego zarządza on i stwarza cały świat. Jest to jednocześnie fizyczne Słońce, które wprowadza w ruch i utrzymuje w kontroli planety oraz oświetla świat, ale też Słońce metafizyczne, zarządzające zastępami Bogów i daimonów; ma ono wpływ zarówno na Świat Umysłowy, jak i Zmysłowy.

Czternasty Traktat Corpus Hermeticum - List Hermesa Trismegostosa do Asklepiosa

hermes

Czternasty traktat stylizowany jest jako list Hermesa do Asklepiosa. Jego główną treścią jest przedstawienie relacji pomiędzy stworzeniem i Stworzycielem. Relacje te przedstawione były już w poprzednich traktatach. Co jednak wyróżnia niniejszy tekst od poprzednich, to nacisk na tożsamość Boga, Ojca i Stworzyciela i krytyka osób, które twierdzą, że Bóg i Stworzyciel (Demiurg) to dwie odrębne postaci.

Traktaty Hermetyczne

Zainspirowany jednym z ostatnich komentarzy na Facebooku, a także wieloma rozmowami w przeszłości odnoście ilości traktatów w Corpus Hermeticum, postanowiłem przedstawić bardzo krótki i powierzchowny szkic opisujący historię literatury hermetycznej.

Pierwszą rzeczą, o której musimy pamiętać, to fakt, że Corpus Hermeticum nie jest jednolitym i spójnym dziełem. Jest on jedynie zbiorem różnych tekstów spisanych na przestrzeni kilku wieków (początki naszej ery) przez wielu autorów lub grup autorów wywodzących się z tej samej tradycji.

Trzynasty Traktat Corpus Hermeticum - Tajemne Kazanie na Górze

hermes

W traktacie niniejszym możemy wyróżnić kilka części. We wstępie poinformowani jesteśmy, że system szkolenia (wtajemniczenia) w hermetyzmie składał się z nauk jawnych (które często przekazywane były w formie paraboli lub zagadek) i tajemnych (w których wyjaśniano tajemnice). Następnie Tat domaga się wyjaśnienia tajemnicy Odrodzenia. Odrodzenie to nie jest odrodzeniem fizycznym, lecz zachodzi w Umyśle, czego dowiadujemy się od Hermesa. Nasuwa się tu oczywiste skojarzenie z Ewangelią wg. Jana (Jan 3.3-7), lecz użyte tu słowo - παλιγγενεσία - nie występuje w Ewangelii, stąd też źródeł obydwu doszukuje się gdzie indziej – w stoicyzmie, platonizmie lub misteriach egipskich.[1]

Dwunasty traktat Corpus Hermeticum - O Powszechnym Umyśle

hermes

Zapraszam (po długiej przerwie) do lektury kolejnego traktatu Corpus Hermeticum.

Traktat XII jest w dużej mierze kontynuacją traktatu XI. Wiele wątków powtarza się, interesująca jest jednak różnica w przekazie pomiędzy Umysłem i Hermesem (XI) a Hermesem i Tatem (XII).

Jedenasty traktat Corpus Hermeticum - Umysł do Hermesa

Hermes

Zapraszam do letury XI traktatu Corpus Hermeticum.

Jest to kolejny traktat, który wyjaśnia naturę Boga, Kosmosu i stworzenia. Ponownie poruszany jest temat życia, śmierci i nieśmiertelności. Traktat ten jest też idealnym przykładem na pozorną wewnętrzną sprzeczność w hermetycznym korpusie – z jednej strony mamy typowe dla gnostycyzmu stwierdzenie, że poznanie (gnoza) jest niedostępne dla tych, którzy miłują ciało i są źli (a czym zło jest pamiętamy z poprzedniego traktatu); z drugiej zaś strony poinformowanie jesteśmy, że każda najmniejsza cząstka materii jest częścią Boga i jest obrazem Dobra.

O wadze kontekstu

Rzeczą niezwykle istotną przy lekturze Corpus Hermeticum (a tak naprawdę przy jakiejkolwiek lekturze) jest znajomość kontekstu, w tym przypadku historycznego, kulturowego, filozoficznego i religijnego. Wiem, że wspominałem o tym nie raz, ale jest to niezbędny krok by zrozumieć tekst a nie tworzyć nowe pseudo-filozofie lub podciągać go pod własny światopogląd, co niestety często się zdarza. Dodatkowo pozwala to na zrozumienie pewnych fragmentów, które mogą sprawiać wrażenie mało sensownych.

 

Dla przykładu, w CH X.13 czytamy:

Anioły i demony - Herbert w Kurdystanie

jazydyzm

 

Szemkel

jest czarny i nerwowy

i był wielokrotnie karany

za przemyt grzeszników

między otchłanią

a niebem

Herbert "Siódmy anioł"

 

Roman Bobryk ubolewał w 1999 r. nad faktem, że „Siódmy anioł” nie doczekał się samodzielnej analizy i jest niemalże niezauważalny przez badaczy Herberta. Sytuacja nie jest jednak aż tak beznadziejna, jak prezentuje ją Bobryk – oprócz jego własnej analizy, ukazał się również drukiem tomik z czterema interpretacjami  Władysława Parnasa. Obydwie analizy stanowią wspaniałą lekturę, próbując interpretować wiersz od różnych stron. Analiza Bobryka skupia się głównie na graficznej kompozycji wiersza i jego podziału na 2 trójki oraz 3 pary aniołów i ich relacji względem tytułowego – siódmego – anioła, Szemkela. Wnioski dotyczące ich wzajemnej relacji wyciągane są jedynie z lektury wiersza i informacji przekazanych nam przez poetę, bez jakiejkolwiek konsultacji z mitologią związaną z aniołami. Parnas z kolei, wykazując się sporą erudycją, wprowadza nas w świat angelologii, opisując hierarchie anielskie i tłumacząc znaczenie anielskich imion.

Dziesiąty traktat Corpus Hermeticum - Klucz Hermesa Trismegistosa

hermes jako budda

 

Powyższy mem jest wynikiem dyskusji, którą miałem przyjemność przeprowadzić z czytelnikiem, która odnosiła się do podobieństw pomiędzy hermetyzmem, a szeroko rozumianą filozofią Wschodu. Tekst memu oczywiście nie jest cytatem z Corpus Hermeticum, jest jednak parafrazą paragrafu z X traktatu, którego tłumaczenie niniejszym prezentuję.

Strony

Subskrybuj Hermetyk RSS Subskrybuj Hermetyk - wszystkie komentarze