Czternasty Traktat Corpus Hermeticum - List Hermesa Trismegostosa do Asklepiosa

hermes

Czternasty traktat stylizowany jest jako list Hermesa do Asklepiosa. Jego główną treścią jest przedstawienie relacji pomiędzy stworzeniem i Stworzycielem. Relacje te przedstawione były już w poprzednich traktatach. Co jednak wyróżnia niniejszy tekst od poprzednich, to nacisk na tożsamość Boga, Ojca i Stworzyciela i krytyka osób, które twierdzą, że Bóg i Stworzyciel (Demiurg) to dwie odrębne postaci.

Traktaty Hermetyczne

Zainspirowany jednym z ostatnich komentarzy na Facebooku, a także wieloma rozmowami w przeszłości odnoście ilości traktatów w Corpus Hermeticum, postanowiłem przedstawić bardzo krótki i powierzchowny szkic opisujący historię literatury hermetycznej.

Pierwszą rzeczą, o której musimy pamiętać, to fakt, że Corpus Hermeticum nie jest jednolitym i spójnym dziełem. Jest on jedynie zbiorem różnych tekstów spisanych na przestrzeni kilku wieków (początki naszej ery) przez wielu autorów lub grup autorów wywodzących się z tej samej tradycji.

Trzynasty Traktat Corpus Hermeticum - Tajemne Kazanie na Górze

hermes

W traktacie niniejszym możemy wyróżnić kilka części. We wstępie poinformowani jesteśmy, że system szkolenia (wtajemniczenia) w hermetyzmie składał się z nauk jawnych (które często przekazywane były w formie paraboli lub zagadek) i tajemnych (w których wyjaśniano tajemnice). Następnie Tat domaga się wyjaśnienia tajemnicy Odrodzenia. Odrodzenie to nie jest odrodzeniem fizycznym, lecz zachodzi w Umyśle, czego dowiadujemy się od Hermesa. Nasuwa się tu oczywiste skojarzenie z Ewangelią wg. Jana (Jan 3.3-7), lecz użyte tu słowo - παλιγγενεσία - nie występuje w Ewangelii, stąd też źródeł obydwu doszukuje się gdzie indziej – w stoicyzmie, platonizmie lub misteriach egipskich.[1]

Dwunasty traktat Corpus Hermeticum - O Powszechnym Umyśle

hermes

Zapraszam (po długiej przerwie) do lektury kolejnego traktatu Corpus Hermeticum.

Traktat XII jest w dużej mierze kontynuacją traktatu XI. Wiele wątków powtarza się, interesująca jest jednak różnica w przekazie pomiędzy Umysłem i Hermesem (XI) a Hermesem i Tatem (XII).

Jedenasty traktat Corpus Hermeticum - Umysł do Hermesa

Hermes

Zapraszam do letury XI traktatu Corpus Hermeticum.

Jest to kolejny traktat, który wyjaśnia naturę Boga, Kosmosu i stworzenia. Ponownie poruszany jest temat życia, śmierci i nieśmiertelności. Traktat ten jest też idealnym przykładem na pozorną wewnętrzną sprzeczność w hermetycznym korpusie – z jednej strony mamy typowe dla gnostycyzmu stwierdzenie, że poznanie (gnoza) jest niedostępne dla tych, którzy miłują ciało i są źli (a czym zło jest pamiętamy z poprzedniego traktatu); z drugiej zaś strony poinformowanie jesteśmy, że każda najmniejsza cząstka materii jest częścią Boga i jest obrazem Dobra.

O wadze kontekstu

Rzeczą niezwykle istotną przy lekturze Corpus Hermeticum (a tak naprawdę przy jakiejkolwiek lekturze) jest znajomość kontekstu, w tym przypadku historycznego, kulturowego, filozoficznego i religijnego. Wiem, że wspominałem o tym nie raz, ale jest to niezbędny krok by zrozumieć tekst a nie tworzyć nowe pseudo-filozofie lub podciągać go pod własny światopogląd, co niestety często się zdarza. Dodatkowo pozwala to na zrozumienie pewnych fragmentów, które mogą sprawiać wrażenie mało sensownych.

 

Dla przykładu, w CH X.13 czytamy:

Anioły i demony - Herbert w Kurdystanie

jazydyzm

 

Szemkel

jest czarny i nerwowy

i był wielokrotnie karany

za przemyt grzeszników

między otchłanią

a niebem

Herbert "Siódmy anioł"

 

Roman Bobryk ubolewał w 1999 r. nad faktem, że „Siódmy anioł” nie doczekał się samodzielnej analizy i jest niemalże niezauważalny przez badaczy Herberta. Sytuacja nie jest jednak aż tak beznadziejna, jak prezentuje ją Bobryk – oprócz jego własnej analizy, ukazał się również drukiem tomik z czterema interpretacjami  Władysława Parnasa. Obydwie analizy stanowią wspaniałą lekturę, próbując interpretować wiersz od różnych stron. Analiza Bobryka skupia się głównie na graficznej kompozycji wiersza i jego podziału na 2 trójki oraz 3 pary aniołów i ich relacji względem tytułowego – siódmego – anioła, Szemkela. Wnioski dotyczące ich wzajemnej relacji wyciągane są jedynie z lektury wiersza i informacji przekazanych nam przez poetę, bez jakiejkolwiek konsultacji z mitologią związaną z aniołami. Parnas z kolei, wykazując się sporą erudycją, wprowadza nas w świat angelologii, opisując hierarchie anielskie i tłumacząc znaczenie anielskich imion.

Dziesiąty traktat Corpus Hermeticum - Klucz Hermesa Trismegistosa

hermes jako budda

 

Powyższy mem jest wynikiem dyskusji, którą miałem przyjemność przeprowadzić z czytelnikiem, która odnosiła się do podobieństw pomiędzy hermetyzmem, a szeroko rozumianą filozofią Wschodu. Tekst memu oczywiście nie jest cytatem z Corpus Hermeticum, jest jednak parafrazą paragrafu z X traktatu, którego tłumaczenie niniejszym prezentuję.

Przypowieść o Dobrym Pasterzu

Dobry Pasterz Hermes

W czwartą niedzielę po Wielkanocy 1,2 miliarda katolików (a przynajmniej ci, którzy regularnie chodzą w niedziele do kościoła) co roku wysłuchuje przypowieści o Dobrym Pasterzu. Historia jest na tyle znana, że mało kto dokładnie pamięta szczegóły przypowieści, za to wszyscy (a zwłaszcza my, którzy mamy przywilej przymusowej indoktrynacji kościelnej wpisany w konstytucję) doskonale kojarzą obrazek mężczyzny z owieczką na ramionach i identyfikują go jako Słowo Wcielone, Pana naszego i Zbawcę Hermesa Krioforosa.

Zaraz, kogo?!

„W Kręgu Hermesa Trismegistosa” (recenzja)

Okładka książki „W Kręgu Hermesa Trismegistosa”

Niedawno (w 2013 r.) wydana została książka prof. dr hab. Kazimierza Baneka pt.: „W Kręgu Hermesa Trismegistosa”. Mam spore zaległości jeśli chodzi o publikacje w języku polskim, więc mogę się mylić, jednak jak na dzisiejszy stan mojej wiedzy, jest to jedyna rodzima książka poświęcona w całości genezie hermetyzmu. Co więcej, autor ukazuje tradycję hermetyczną w sposób rzetelny i obiektywny i nie stara się go intepretować w kontekście współczesnych  ruchów filozoficznych, religijnych lub ezoterycznych.

 

Obiektywizm jest jedną z największych zalet opisywanej tu książki. Banek przedstawia zagadnienie z różnych perspektyw, opisuje różne hipotezy odnośnie powstania hermetyzmu, rozważa argumenty za i przeciw i stara się nie faworyzować żadnej z nich. Samo wprowadzenie ma charakter niezwykle dojrzały – zanim czytelnik zostaje wprowadzony w tytułowy „krąg Hermesa”, przedstawiona jest mu sytuacja społeczna, polityczna, kulturowa, religijna i filozoficzna krajów, które miały pośredni lub bezpośredni wpływ na rozwój hermetyzmu. Jest to kwestia niezwykle istotna, gdyż wielu współczesnych entuzjastów hermetyzmu bazuje swą wiedzę na samodzielnej interpretacji tekstów hermetycznych (zazwyczaj jest to „Szmaragdowa Tablica”), lub, co gorsza, na wątpliwej jakości interpretacjach osób, które próbują sprzedać swój własny system filozoficzny, religijny, bądź ezoteryczny, i nie są świadome głębszego kontekstu kulturowego, w którym hermetyzm się rozwijał. Jeden z moich ulubionych fragmentów książki, który podkreśla to dobitnie, mówi:

Tags:

Strony

Subskrybuj Hermetyk RSS Subskrybuj Hermetyk - wszystkie komentarze